Ik begrijp atopie

Wat is atopie ?

Atopie is een erfelijke aanleg voor allergieën, men spreekt ook wel van een familiaal atopisch terrein. 

Atopie is te wijten aan een aantasting van de barrièrefuncties van het lichaam. Diverse klinische symptomen kunnen veroorzaakt worden door atopie :

Ter hoogte van de
neus : rinitis

Ogen :
conjunctivitis

Longen :
astma

Huid : atopische
dermatitis

Atopische dermatitis wordt ook wel atopisch eczeem genoemd en is een inflammatoire chronische aandoening (verschijnt en verdwijnt regelmatig) van de huid die hoofdzakelijk jonge kinderen treft (ongeveer 3 maanden), maar soms ook tot de volwassen leeftijd aanhoudt.

Het is een van de meest voorkomende aandoeningen: het aantal getroffen personen is tijdens de afgelopen 30 jaar verdrievoudigd(1). Bepaalde omgevingsgebonden factoren kunnen deze opvallende stijging verklaren: vervuiling, passief roken, stress, te fel verwarmde huizen…

Momenteel treft de aandoening 20% van de kinderen in de industrielanden, wat overeenstemt met 1 kind op 5.(1)

Afhankelijk van het land wordt ook(1) 2% tot 3% van
de volwassenen
getroffen
(1) Bieber T. Atopic dermatitis N Engl J Med 2008 : 358 1483 – 94

5 dingen die men over atopische dermatitis moet weten

Genetische aanleg.

Gevoeligheid voor de omgeving.

Atopisch terrein (allergische rinitis, allergische conjunctivitis, astma).

Bij een normale huid :

  • Het vocht verdampt amper
  • Allergenen kunnen niet in de huid dringen

Bij een atopische huid :
De huid kan haar beschermende rol niet vervullen: ze laat te veel vocht verdampen en droogt uit. Allergenen kunnen makkelijker in de huid dringen en een inflammatoire reactie uitlokken.

Indien de huid ontstoken is: er verschijnt roodheid, zwelling en jeuk.

Men spreekt van atopisch eczeem.

Bij baby’s situeert de atopische dermatitis zich meestal in het gelaat (de wangen en de kin).

Bij kinderen en volwassenen situeert de aandoening zich veeleer ter hoogte van de knieplooien, polsen, ellebogen en hals.

De intensiteit van de symptomen varieert heel erg in functie van de persoon in kwestie, zijn/haar leeftijd en het moment waarop de patiënt het onderzoek ondergaat. Atopische dermatitis evolueert in verschillende fasen waarbij opstoten en remissiefasen elkaar afwisselen.

Tijdens een opstoot: inflammatoire reactie als gevolg van een exogeen bestanddeel dat in de huid is gedrongen. Dit gaat gepaard met zichtbare klinische symptomen op de huid (rode inflammatoire plekken met erytheem, œdeem…). Jammer genoeg zijn er heel wat uitlokkende factoren en kan men de opstoten ook niet echt voorkomen. Deze uitlokkende factoren kunnen afkomstig zijn uit voedsel of uit de omgeving, of zelfs van emotionele aard zijn. De verergerende factoren daarentegen kunnen wel onder controle gehouden worden: stof, pollen, zepen, wasproducten, sigarettenrook, irriterende kleding…

Tijdens de remissiefase blijft de huid zeer droog, maar is er geen enkel zichtbaar teken van ontsteking. Toch is er sprake van een micro-ontsteking (onzichtbare ontsteking).

Atopische dermatitis evolueert mettertijd. De aandoening verschijnt vaak bij baby’s van 3 maanden of ouder en houdt aan tot de leeftijd van 7 jaar met een mogelijkheid tot verbetering rond de leeftijd van 2-3 jaar.

Rond 10-11 jaar blijven veel kinderen gevrijwaard van eczeem. Toch kunnen in deze zelfde periode andere atopische manifestaties verschijnen zoals bijvoorbeeld astma.

Bij volwassenen is atopische dermatitis eerder zeldzaam. De aandoening kan echter wel stand blijven houden na de kindertijd. In dat geval betreft het vaak een vorm van atopische dermatitis die gepaard gaat met lichenificatie (verdikking van de huid als gevolg van het krabben), een neiging tot erge jeuk en een fel uitgedroogde huid.

De psychologische impact op het gezinsleven

Als je baby atopische dermatitis heeft, kan dit ook een impact hebben op jou als ouder. Je vraagt je af of het jouw schuld is en je gaat op zoek naar informatie, hoewel niets je gerust kan stellen en alle meningen verschillen. En hoe meer jij je zorgen maakt, hoe meer je baby dit voelt omdat hij jouw emoties in zich opneemt.

Elke avond aan je kind vragen of hij/zij zich gekrabd heeft en hoe het gaat, helpt je kind niet. Hij/zij moet over zijn dag, zijn vriendjes, zijn lessen… kunnen praten, maar liever niet over het eczeem.

Hierbij komt ook nog eens een slaaptekort dat kan leiden tot een gebrek aan concentratie op school en nog meer frustratie of boosheid…

Maar er bestaan ook oplossingen: vertrouwen, zelfstandigheid en praten. 

Vertrouwen

Vertrouwen heeft betrekking op de aanpak en behandeling door een oplettend verzorgend team dat naar jou en je kind luistert. Eens je gerustgesteld bent, kan je het schuldgevoel loslaten en je ouderrol opnieuw opnemen zonder dat alles in het teken staat van de huid van je kind.

Een kind met ouders die openhartig en vol vertrouwen zijn, zal zich ook niet schuldig voelen over de angst die hij bij zijn ouders voelt.

Dit alles is mogelijk als we uitgaan van een behandeling in de vorm van therapeutische voorlichting in atopiescholen.

Let er ook op dat je de huid van je kind niet met angst bekijkt, maar dat je jouw kind juist liefdevol aankijkt. Onderzoek niet dagelijks waar er plekken zijn, praat zo min mogelijk over het huidprobleem en focus daarentegen op het dagelijkse leven, vriendjes op school, huiswerk…

Zelfstandigheid

Zelfstandigheid vertrekt van voorlichtingsmomenten waar je meer te weten komt over het waarom van opstoten, hoe je opstoten zelf onder controle kan houden en hoe je je kind kan informeren over wat je gezien of bijgeleerd hebt. Je kind is al heel snel zelf in staat om zijn eczeem onder controle te houden, het begrijpt dat een goede verzorging een positieve invloed heeft, het krijgt zijn behandeling snel onder de knie en is daardoor sneller zelfstandig.

Praten en ideeën uitwisselen

Praten en ideeën uitwisselen tot slot is erg belangrijk om alles wat te kunnen relativeren en je kind, ongeacht zijn of haar leeftijd, te kalmeren en minder angstig te maken.

Stel hem/haar gerust, de aandoening duurt zelden een leven lang en is niet besmettelijk. Leg de dingen in je eigen woorden uit en vergeet je kind ook niet te knuffelen !

Erken de last en het verdriet, het is belangrijk dat je kind steunt en naar hem blijft luisteren.

Je kan bijvoorbeeld ook voorstellen dat hij een tekening maakt om te kunnen uiten hoe hij zich precies voelt.

Tot wie kan je je richten ?

Heel wat professionals uit de gezondheidssector kunnen je helpen bij atopische dermatitis. Vind een specialist dichtbij.

Dermatologen

Apothekers

Atopiescholen

Naast de geneesmiddelen die tijdens opstoten ingenomen dienen te worden, bestaat de behandeling ook voor een groot deel uit educatie: tips voor een goede hygiëne, het gebruik van emolliërende producten, tips & tricks tegen het krabben…

Wat te doen tijdens zogeheten remissiefasen ?

Ook tijdens deze periodes is het belangrijk de huid goed te verzorgen. Het doel van de behandeling bestaat er op dat moment in de opstoten meer te spreiden, minder intens te maken en te zorgen dat ze minder opvallen. Tijdens deze periodes is de huid vaak erg droog.

Breng meermaals per dag een emolliërend verzorgingsproduct aan op het hele lichaam (na gebruik van een emolliërend hygiëneproduct). Een emolliërend verzorgingsproduct maakt de huid minder droog, en verzacht op die manier de jeuk en het trekkerige gevoel.

  • Een dergelijk product werkt het best indien het na het wassen wordt aangebracht met schone handen waarvan de nagels mooi kort zijn geknipt.
  • « Verwarm » het product tussen de handen en masseer het zachtjes in de huid.
  • Indien je een branderig gevoel ervaart of roodheid ziet verschijnen, is het raadzaam over te stappen op een ander product.

Er bestaan heel wat emolliërende producten in diverse vormen. Hun gebruik varieert in functie van de uitdrogingsgraad van de huid.

  • Droge huid
  • Zeer droge huid
  • Melk
  • Crème
  • Balsem

Het beste emolliërende product is dát product dat goed verdragen wordt door de huid en regelmatig wordt aangebracht.

tips & tricks - Atopie in het dagelijkse leven

De onderste ledematen 

we beginnen met de massage van de beentjes. Maak een vloeiende opwaartse beweging van de enkels tot aan de dijen. Begin aan de achterkant van het been en werk zo naar de voorkant toe.

De bovenste ledematen

vervolgens masseren we de armpjes in een opwaartse beweging van de polsen tot aan de oksels. We eindigen bij de handjes – begin bij de vingers en ga verder tot aan de polsen.

De romp

plaats de handen vlak op de onderbuik en masseer met opwaartse ronddraaiende bewegingen tot aan de hals.

De rug

bij de hals laat je de handen in een omvattende beweging over de schouders glijden en neem je het kind vast om het rechtop te laten zitten. Laat het hoofdje tegen je schouder rusten. Nu kan je de rug masseren door de handen onderaan de rug te plaatsen en met opwaartse bewegingen tot aan de nek en, indien nodig, zelfs tot aan de oren te gaan.

Het gezichtje

verwarm de crème op de vingertopen en plaats de vingers vlak op het voorhoofd. Maak een vloeiende, neerwaartse beweging naar de slapen toe en ga in een glijdende beweging onder de ogen door tot aan de neus. Werk ten slotte via de neusvleugels naar de wangen toe om te eindigen bij de kin.

De voetjes

‘s avonds kunnen ook de voetjes gemasseerd worden, dit werkt heel ontspannend. Begin aan de bovenkant van de voet en maak een vloeiende beweging naar elke teen.

Breng nooit een verwekend product op een beschadigde en nattende huid aan.
Wrijf niet te veel op de huid om extra irritatie te vermijden.
Vergeet de handen niet te wassen voor je het emolliërende product aanbrengt.

Wat te doen tijdens opstoten ?

Atopisch eczeem is een jeukende chronische ontsteking van de huid die gekenmerkt wordt door opstoten en rustigere fases.

De ontsteking temperen met dermocorticosteroïden

Dermocorticosteroïden zijn geneesmiddelen voor lokaal gebruik die cortisonderivaten bevatten. Ze worden aangeboden in de vorm van crèmes, zalven of lotions.

Breng eenmaal per dag (bij voorkeur ‘s avonds) een door je arts voorgeschreven cortisoncrème op de inflammatoire letsels aan om de ontsteking en de jeuk te verzachten. 

Zodra er opnieuw roodheid verschijnt, moeten de dermocorticosteroïden opnieuw worden aangebracht.

Bij gebruik zoals voorgeschreven door de arts, hebben dermocorticosteroïden zelden ongewenste neveneffecten. Dit is de veiligste en snelste oplossing om de helse cyclus van atopische dermatitis - roodheid, krabben en risico op infecties - te doorbreken.

Volg de adviezen van je arts goed op

Hij schrijft de juiste dermocorticosteroïden voor in functie van de situering van de rode plekken en het droge of juist nattende aspect van deze plekken. 

Hij past de kracht van de dermocorticosteroïden aan in functie van de intensiteit van de plekken. 

Breng de juiste dosis dermocorticosteroïden
zo lang als nodig correct aan, tot de plekken volledig verdwenen zijn

Aanbrengen van zodra de roodheid verschijnt en tot deze volledig is verdwenen. De gemiddelde gebruiksduur bedraagt 1 tot 2 weken, maar soms volstaan 2 tot 3 dagen.  

Voldoende product aanbrengen. Indien je een te lage dosis aanbrengt, zou het kunnen dat dit niet volstaat om de plekken te doen verdwijnen. 

Breng een voedende verzorging aan ter hoogte van de niet-inflammatoire zones om de huid te herstellen, uitdroging tegen te gaan en het door huiduitdroging ontstane oncomfortabele en jeukende gevoel te verzachten.